Türkiye’nin dünyada en iyi tanınan yönetim danışmanlık şirketiYaşam kalitesi, yönetim kalitesi ile artar Globaly recognized Turkish management consulting firmImproving quality of management improves quality of life

Belirsizliğin Yönetimi

Belirsizlik yönetilen değil, şikayet edilen bir kavram olarak karşımıza çıkıyor. Ancak, yaşamda belirsizliğin kaçınılmaz olduğunu kavrayıp, onu bir stres kaynağı olarak görmek yerine iyi irdeleyerek yönetmek mümkün.

Belirsizliği kaynak nedenleriyle değil, yönetimsel açıdan farklılıkları ile irdelediğimizde karşımıza dört farklı kategori çıkıyor: (i) Belirgin değişkenlik, (ii) Öngörülebilir belirsizlik, (iii) Öngörülemeyen belirsizlik, ve (iv) Kaos.

Gerek proje yönetiminde, gerekse kurumsal stratejilerin belirlenmesinde bu farklı risk kategorileri için farklı araçlar kullanılmalı.

Elinde sadece çekiç olan bir marangozun tüm problemleri çakılması gereken çivi olarak görmesi yanılgısına düşmemek için, yöneticilerin de kullandıkları araçları zenginleştirmeleri gerekiyor.
Doğru kararlar alabilmek için dünyanın sadece şu anda nasıl olduğunu değil, gelecekte nasıl olacağını da hesaba katmalıyız. Bu nedenle belirsizliği iyi anlamak doğru kararları verebilmenin temelini oluşturur. En iyi bilinen ve analiz edilen belirsizlik türü birçok küçük sebepten kaynaklanan değişkenliktir. Genellikle bu tip belirsizliğin istatistiksel dağılımı bilinir. Dolayısıyla, duyarlılık analizleri kullanılarak, değişkenliğin olası etkileri ve sınırları belirlenir. Yönetimsel açıdan belli kritik noktalarda acil durumlarda kullanılmak üzere ekstra kaynakları kullanıma hazır bulundurmak en yaygın olarak kullanılan yoldur. Örneğin, yarı mamul stokları bulundurmak değişkenliğin üretim sürecini etkilememesi için kullanılan bir yöntemdir.

İstatistiki kontrol metodları kullanılarak bu tip değişkenliğin kök nedenleri bulunması ve ortadan kaldırılmasıyla değişkenliği azaltmak acil durum için hazırda bulundurulan ekstra kaynak ihtiyacını azaltır, verimliliği artırır.

İkinci tür belirsizlik ise gelecek ile ilgili hangi durumların gerçekleşebileceği hakkında iyi öngörülerin olduğu, ancak bu durumlardan hangisinin gerçekleşeceğinin bilinemediği durumdur. Öngörülen belirsizlik, yöneticilerin karar ağaçları kullanarak farklı sonuçlar karşısında nasıl bir yol izleyeceklerini belirlemeleri, hatta bu durumların gerçekleşme ihtimallerini etkileyecek tedbirler almalarını gerektirir. Yedek planların yapılması öngörülen belirsizlikle mücadele edilmesini kolaylaştırır. Bu tip belirsizlikle karşılaşan yöneticiler işbirliği ortaklarıyla hangi durumda davranışlarını ortaklaşa nasıl değiştirecekleri konusunda ön hazırlık yaparlarsa uygulamada hız kazanılmış olur.

Üçüncü tür belirsizlik ise değişik boyutlarda birçok farklı sonucun ortaya çıkabileceği durumdur. Öngörülemeyen belirsizlik durumunda muhtemel sonuçlar sayılamayacak kadar çok olabildiği için problem karar ağaçları ile çözülemez.. Bu durumda potansiyel tüm sonuçlar için çözüm üretmek yerine “tipik” sonuçlar için senaryo analizleri kullanılması en yararlı seçenektir.

Senaryo yaratıcılığı teşvik eder. Senaryo analizi aynı zamanda benimsenen stratejilerin değişik gelecek senaryoları karşısındaki esneklikleri ve dayanıklılıklarının da test edilmesini sağlar. Böylelikle stratejilerin kırılma noktaları ile ilgili göstergelerin belirlenmesi ve takip edilmeleri kolaylaşır. Ayrıca belirlenen stratejilerle ilgili risklerin azaltılması için kaynak planlamasına da olanak tanınır.

Senaryo analizi alternatif planların da esas plana yakın düzeyde hazırlanmasına yardımcı olur. Böylelikle, kurumun değişen şartlar karşısında adaptasyon hızı artar. Geleceğin belirsizliğine karşı hazırlık için değişen şartlar karşısında atılacak adımların belirlenmesi, stratejik düşüncenin zenginliğini artırır.

Senaryo analizi kurumsal öğrenme sürecini de hızlandırır. Farklı gelecek senaryolarında kurumun kuvvetli ve zayıf yönlerinin ve kurumun karşılaşacağı fırsat ve tehditlerin belirlenmesi, bazı deneyimlerin yaşayarak öğrenme maliyetine katlanmadan kazanılmasına yarar.

Son belirsizlik türü olan kaos genellikle geçici bir süre için geçerli olur. Risklerin en yüksek olduğu bu belirsizlik türünde özellikle yeterli kaynağa sahip oyuncular yaptıkları seçimlerle geleceği şekillendirebilirler. Daha küçük yatırımlar yapmayı seçen oyuncular ise kaos durumunda büyük oynamak yerine oyunda kalmak için gerekli minimum yatırımlarla gelecek için seçeneklerini açık tutarlar.

Özetle, belirsizliği yönetebilmek onu tanıyabilmeyi ve doğru araçları kullanabilmeyi öğrenmeyi gerektirir.