Türkiye’nin dünyada en iyi tanınan yönetim danışmanlık şirketiYaşam kalitesi, yönetim kalitesi ile artar Globaly recognized Turkish management consulting firmImproving quality of management improves quality of life

Liderlik Değişimi

Toplumsal öğrenme sınıflarda değil, toplumu ilgilendiren sansasyonel olaylarla gerçekleşir. Sn. Ecevit’in örneği ile liderlik değişimi sürecinin önemi ülke gündeminde en ön sıraya yerleşti. ABD’de değişim sürecini yeni yaşayan bir örnek olan Sn. Clinton’un ülkemizi ziyareti nedeniyle de liderlik değişimi konusundaki sistematik farklılıklar gazete başlıklarına yansıdı.

İster siyasette, ister iş dünyasında, isterse gönüllü kuruluşlarda liderlik değişimi sürecini iyi yöneten bir toplum olduğumuz söylenemez.

Liderlik değişimi süreci sadece liderlerin görevde kalma sürelerini kısıtlamak değildir. Bu sürecin iyi yönetilmesi ciddi bir hazırlık gerektirir ve bizzat liderlerin kendilerinin en önemli görevleri arasında yer almalıdır.
Dünyanın en başarılı yöneticilerinden sayılan Jack Welch, bu konuya verdiği önemle de iyi bir örnek oluşturmuştur.
Başarının devamlılığını sağlamak için kurumsallaşmaya önem verilmesi gerekiyor. Sadece ülkemizde değil, dünyada da kurumsallaşma sürecinin belkki de en kötü yönetilen adımlarından birisi liderlik değişimi adımıdır.

Bu sürecin en önemli sorumlulularından biri olan liderler, değişimi kendileri için bir tehdit unsuru olarak görme eğilimleri nedeniyle, değişim sürecini yönetmek yerine ertelemeyi tercih ederler.

Bir kurumun değerlerini benimsemek, o kurumun gelişmesi için konsantrasyonunu tam anlamıyla işine vermek bir liderin başarısına katkıda bulunur. Ancak, liderliğini üstlendiği kurumla kendini özdeşleştiren ve hayatının başka boyutlarını kısıtlayanlar hem kendilerine, hem de kuruma zarar verdiklerinin farkına bile varmakta güçlük çekerler.

Liderlik değişim sürecinin sadece liderin yerine kimin, ne zaman geleceğini belirlemek olarak görmek konuyu aşırı basitleştirmek olur. Bu süreci iyi yönetmek için sadece yeninin seçimini değil, aynı zamanda mevcut liderin, yönetim takımının, karar vericilerin, ve çevrenin de değişim sürecine hazırlanmasını sağlamak gerekir.

Ülkemizde sadece siyasette değil, birçok aile şirketinde ve gönüllü kuruluşta da liderler kendilerinden sonrasını planlamayı sürekli olarak ertelediklerinden kendileri için en değerli varlık haline gelen yönettikleri kurumlara zarar veriyorlar.

Liderlik değişim sürecini iyi yönetebilmek için öncelikle, değişimin getirebilceği sarsıntıdan çekinmemek gerekiyor. Bunun için, bir şirketi ele alacak olursak, öncelikle karar mercii olan yönetim kurulları değişim süreci konusunda iyi bir hazırlık yapmalıdır.

Doğru liderleri seçebilmek için öncelikle kurumun hedefini ve o hedefin gerçekleştirilmesi için gerekli yetkinlikleri iyi tespit etmek gereklidir. Örneğin, kuruluş aşamasındaki bir şirket ile, gelişme aşamasını tamamlamış bir şirket için farklı özelliklere sahip liderlere ihtiyaç vardır. Lider değişimi, eski lidere en çok benzeyenin seçimiyle değil, kurumun en çok ihtiyaç duyduğu yetkinliklere sahip kişinin seçimiyle gerçekleştirilmelidir. Bu özelliklerin belirlenmesinde dışarıdan destek almak, bağımsızlık ve tarafsızlığı sağlamak, süreci hızlandırmak ve bu konuda uzmanlıktan faydalanmak açısından önem taşımaktadır.

Liderlik değişim sürecinin etkin yönetimi için ayrılacak lider için gelecek planlaması yapılmasına destek olunmalıdır. Örneğin, birçok aile şirketinde hayatı boyunca işten daha önemli bir hobisi olmamış bir liderin zamanında işten ayrılmasını sağlamak için yeterince önceden başlayan yeni uğraş ve hobiler geliştirme sürecinin planlanması ve hayata geçirilmesi gerekir. Bu konuda yeterli bir hazırlık yapılmadığında, değişim sürecinin aksaması ve değişimden sonra bile yeni liderin eskinin gölgesinde kalması sonucuyla karşılaşılabilinir.

Gittikçe karmaşıklaşan bir dünyada artık yönetim ve liderlik bir takım çalışması gerektiriyor. Dolayısıyla, liderlik değişimi sadece en tepe pozisyona gelecek kişinin değil, aynı zamanda yönetim takımının da değişimin gerektiriyor. Bu değişim bazı kişilerin değiştirilmesi olabileceği gibi, takım içindeki rol ve davranışların değişimi şeklinde de gerçekleşebiliyor. Dolayısıyla, bu değişimin etkili bir şekilde sağlanabilmesi için tüm yönetim takımının eğitimlerle, simülasyonlarla ve bireysel desteklerle değişim yönetimi sürecine hazırlanması gerekiyor.

Yönetim takımının bireysel olduğu kadar takım olarak da değişime hazırlanması önem taşıyor. Değişen liderlik ve takım kompozisyonunun yetkinlikleri nedeniyle daha önce orta sahada oynayan bir oyuncunun yeni takımda forvet oynaması gerekebilir. Yetkinlikleri olsa da kişilerin bu yeni rolleri benimsemeleri geçiş yönetiminin sarsıntısız olması için önem taşıyor.

Yeni liderin seçiminde özellikle dikkat edilmesi gereken dört ana konu var: (i) Ahlak ve etik kurallarını sindirmiş olması, dürüstlüğü; (ii) Bilgiyi ve beklentileri etkin bir şekilde paylaşma ve ikna becerisi; (iii) Sağduyulu analiz ve stratejik düşünce yeteneği; (iv) Takım seçme, geliştirme ve motive etme yeteneği.

Lider adayının kendisinden daha yetenekli insanlarla çalışabilme becerisi, takım içindeki farklılıkları yönetebilme yeteneği, belli sorumlulukları delege edebilme ve denetleme becerisi, çevresindekilerin gelişmeleri için yatırım yapma ve örnek olarak öğretme yetenekleri de test edilmiş olmalıdır.

Lider adayının kurumun geleceği için yeterli fikri hazırlık yapmasına fırsat verecek bir dönem geçirmesini sağlamak, geçiş sürecinin etkinliğini sağlıyor. Lider adayının, bu görevi iyi bir pozisyon olduğu için değil, kurumun geleceği ile ilgili hülyaları hayata geçirmek için istemesi değişimin başarısı için önemli bir gösterge oluyor.

Liderlik değişim süreci sadece doğrudan etkilenen üst yönetim kademesini değil, tüm çalışanları etkiler. Gerek, kariyer planlaması açısından çalışanlara verilen mesaj nüteliği ile, gerekse, seçilen yeni liderin ortaya koyduğu vizyonun verdiği heycan ile tüm organizasyon etkilenir. Dolayısıyla, onların da değişim sürecine hazırlanmaları için yoğun bir eğitim ve iletişim programına ihtiyaç vardır.

Liderlik değişim sürecinin iyi yönetilmesi çok yönlü hazırlık gerektirir. Zamanında yapılmayan hazırlıkların kurumsal maliyeti ise çok yüksek olabilir.