Türkiye’nin dünyada en iyi tanınan yönetim danışmanlık şirketiYaşam kalitesi, yönetim kalitesi ile artar Globaly recognized Turkish management consulting firmImproving quality of management improves quality of life

Maliyet Yönetimi

En etkin para kazanma yöntemlerinden bir tanesi maliyetleri azaltmaktır. Çok özel bir ürün veya hizmet satanlar dışında birçok firma satışlarını piyasada belirlenen fiyatlarla yapmak durumundadır. Zaten liberal piyasa ekonomisinin kaynakların en doğru şekilde kullanılmasını sağladığı öngörüsünün ardındaki varsayım da şirketlerin ve müşterilerinin çok sayıda olması ve bağımsız olarak karar veriyor olmalarıdır. Bu nedenle, şirketler maliyetlerini kontrol altında tutabildikleri, hatta göreceli olarak diğerlerine göre daha çok azaltabildikleri oranda rekabet gücü elde ederler. Özellikle, geçtiğimiz kriz döneminde düşen talep nedeniyle birçok şirket için maliyet yönetimi öncelik haline geldi.

Maliyetleri azaltmayı hedefleyen şirketler büyüme dönemlerinde dikkat etmedikleri konulara odaklandılar. Öncelikle, en büyük kazançlar operasyonları konsolide ederek, daha maliyetli ve daha az verimli üretim merkezilerini kapatıp, daha etkin üretim merkezilerinin kapasite kullanım oranlarını artırarak elde ediliyor. Katma değer yaratmayan faaliyetlerini yeniden yapılandırarak başta personel olmak üzere birçok diğer maliyet unsurunu azaltmak da önemli stratejiler arasında yer alıyor. Elbette, iş süreçlerinin yeniden tasarlanması zaman zaman yeni yatırımları da beraberinde getirmekle birlikte bu yatırımların geri ödemesi çok hızlı olabiliyor.

Maliyet yönetiminin bir diğer yönü de müşterilere sunulan paketlerle ilgili. Müşteri segmentasyonu yaparak her müşteri segmentine sadece o müşterilerin değer verdiği özellikleri sunmak, herkese aynı değeri sunma opsiyonuna göre önemli maliyet avantajları getirebiliyor.

Ancak, müşteri segmentlerine farklı ürün ve hizmet sunarken özellikle dikkat edilmesi gerekn unsur karmaşıklıktır. Çünkü, karmaşıklık maliyettir. Getirisi olmayan karmaşıklık, karlı ürünlerin sırtında yük olarak kalır, şirketi zor durumda bırakabilir.

Karmaşıklık sisteme çok farklı unsur nedeniyle girebilir. Örneğin, aynı ürünün farklı boyutlarda hazırlanması (aynı ceketin 50, 52 ve 54 beden olarak hazırlanması gibi), aynı tasarımın farklı girdilerle üretilmesi (aynı modelin farklı kumaşlardan dikilmesi gibi), aynı üründen daha çok satmak üzere ürüne eklenen yenilikler (aynı otomobile eklenen farklı aksesuarlar gibi) farklı paketlerde sunum (sütün ½, 1 ve 2 litrelik paketlerde sunulması gibi), farklı renkler (cep telefonlarının farklı renklerde kapaklarla satılması gibi) unsurlarının hepsi karmaşıklığı artırır.

Elbette farklı müşteri kesitleri için ürünün değişik boyutlarında farklılıklar yapmak gerekir. Ancak, bu konuda her fikri uygulamak, her talebe cevap vermek, basit görünen bu unsurların kombinasyonu göz önüne alındığında zaman içinde aşırı karmaşıklığa neden olur. Bu nedenle yaz temizliği gibi dönem, dönem ürün portföyünün gözden geçirilmesi ve temizlik yapılması gerekir.

Çünkü her farklılık şirket sistemlerinin zorlanmasına yol açar. Örneğin, ürün farklılıkları konusunda satış elemanlarına verilen her eğitim, elemanların satışta kullanabilecekleri zamanı azaltır. Üretim tesislerinde farklı ürünleri üretmek için yapılacak değişiklikler, büyük yatırımlarla gerçekleştirilen tesislerin kısa bir süre de olsa durmasına, dolayısıyla zaman ve kaynak kaybına yol açar. Ürün çeşitliliği arttıkça, planlama ve kontrol için gereken zaman da artar.

Çeşitlilik ve karmaşıklık sadece kurum içinde değil, aynı zamanda tüm değer zincirinde de maliyetlerin artmasına yol açar. Örneğin, çeşitliliği artırmak için daha çok ar-ge harcaması yapılır. Ürün farklılıklarının algılanması için daha çok reklam ve promosyon giderine ihtiyaç duyulur. Ürün çeşitliliği arttıkça dağıtım kanallarındaki stok seviyeleri artar ve dağıtım kanalı yönetimi güçleşir. Her çeşitlilik maliyet muhasebesi departmanına bile yeni iş getirir.

Kısaca, karmaşıklık hem şirketin her departmanında, hem de tüm değer zinciri boyunca maliyetlerin artmasına yol açar. Bilgi yönetimi ve yönetim sistemleri bu maliyetlerin kontrol edilmesine yardımcı olsa da, karmaşıklık maliyeti artırır.

Bu nedenle, karmaşıklık kontrol edilmeli, edilemediği durumlarda ise mümkün olduğunca müşteriye yakın noktada hayata geçirilmelidir. Böylelikle, karmaşıklığın bütün sistem boyunca taşınması önlenmiş olur.

Kişiye özel tasarımların gündeme geldiği günümüzde, karmaşıklığı kontrol etmenin en etkin yolu sistemleri yalınlaştırmaktan, bilgiyi tüm değer zincirinde etkin olarak paylaşmaktan, ve çeşitli boyutlardaki seçimleri (lego parçaları gibi) sınırlamaktan geçiyor. Yalınlığı sağlamanın en önemli aşamalarından birisi de sistem tasarımı aşamasıdır. Tüm değer zincirinin farklılıkları yönetebilecek şekilde yapılması ve gerekli altyapı sistemlerinin kurulması bir başkası için karmaşıklık olacak uyarlamaları, standart hale getirerek rekabet avantajı sağlayabilir.

Sistem tasarımı şirketler arasında önemli maliyet farklılıkları sağlayabilir. Bu nedenle, karmaşıklık iyi yönetilmesi gereken bir rekabet unsurudur. Şirket süreçlerine hız kazandırmak karmaşıklığın yönetimini kolaylaştırır. Karmaşıklığın yönetimi ile ilgili yapılan seçimler şirket stratejilerini önemli ölçüde etkiler.

Şirketler maliyetleri kontrol etmeye başladıklarında öncelikle en büyük alım kalemlerindeki sistemleri gözden geçirip buradaki maliyetleri azaltma yönüne gidiyorlar. Ancak, şirketlerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için birçok destek fonksiyona da gereksinim var. Örneğin, lojistik, pazarlama ve promosyon malzemeleri, mali denetim, hukuk maliyetleri, seyahat giderleri, toplantı giderleri, bilgi işlem giderleri, tesislerin yönetim giderleri gibi genel giderler genellikle üretim miktarından bağımsız olarak oluşur. Özellikle kriz dönemlerinde genel giderlerin birim maliyetlere etkisi daha da arttığından, bu konudaki maliyet kontrollerinin de önemi artar. Ancak, birçok şirkette bu tip genel giderler üzerindeki kontrollerin kısa dönemli olduğu gözlenmektedir. Bunun nedeni de bu tip giderlerin tek bir karar mercii tarafından oluşturulmuyor olması ve birçok farklı gider kalemini içermesi nedeniyle bunların satın alımında uzmanlaşmanın güçlüğü olarak sıralanabilir.

Özetle, maliyet yönetimi stratejik bir öncelik olarak ele alınıp maliyetleri oluşturan kök nedenlerin tasarım aşamasından itibaren yönetilmesi ve bu konudaki performansın sürekli olarak en iyilerle kıyaslamalar da içerecek şekilde takip edilmesi maliyet yönetiminin etkinliğini artırır.