Türkiye’nin dünyada en iyi tanınan yönetim danışmanlık şirketiYaşam kalitesi, yönetim kalitesi ile artar Globaly recognized Turkish management consulting firmImproving quality of management improves quality of life

Offset Uygulamaları

Geçen hafta Ege Serbest Bölgesi (ESBAŞ) ülkemizde ilk kez “Offset” uygulamaları konusuda bir sempozyum düzenledi. “Offset” kelime anlamıyla hafifletmek, yumuşatmak ve yükü azaltmak manasına gelmektedir.

Son elli yıldır dünya ticareti içerisindeki yeri artan offset uygulamaları büyük çaplı kamu alımlarında, özellikle savunma sanayii ihalelerinde, ihaleyi kazanan firmalarca üstlenilen ve ihaleyi açan ülkeden ithalat yapma garantisidir. Ana hatlarıyla offset uygulamaları, büyük ihaleler nedeniyle ülkenin döviz dengesinin bozulmaması, ülke sanayiinin gelişmesi, teknoloji transferinin sağlanması ve dış pazarlara girişi kolaylaştırma amaçlarına hizmet eder.

Dünyada offset uygulamalarıyla ortaya koyulan satın alma garantileri elli milyar dolara ulaşmaktadır. Ülkemizde ise yaklaşık kırk proje kapsamında garanti edilen offset tutarı 3.5 milyar dolar seviyesindedir.

Offset uygulamalarının ana nedenlerinden birisi de rekabete tam olarak açık olmayan pazarlara girişi kolaylaştırmak ve ticaret dengesi sağlamaktır. Örneğin, yıllık bütçesi $27.5 milyar olan AB savunma alımlarının yaklaşık $7 milyarlık kısmı A.B.D.’den sağlanırken, yıllık bütçesi $130 milyar olan A.B.D.’ye AB savunma sanayii firmalarının yapabildikleri satış $1 milyarı bile bulamamaktadır. Dolayısıyla, AB, ABD savunma sanayi paazarını yeterince rekabete açık olmadığı iddiası nedeniyle, ABD’den yaptığı alımların karşılığında kendi ürünleri için ihracat garantisi istemektedir.

Offset uygulamalarının bir diğer nedeni ise ülkeye teknoloji transferinin sağlanması ve böylelikle sanayiinin kalite, standart, verimlilik düzeyi ve rekabet gücünün artırılmasının sağlanmasıdır. Bu hedefe ulaşabilmek için belli konulara odaklanılması ve yeterli yatırım imkanın da sağlanması gereklidir.

Offset uygulamalarının en belirgin hedeflerinden biri de büyük dış alımlar nedeniyle ülkenin ödemeler dengesinde meydana gelebilecek açıkların kısmen de olsa telafi edilmesi için ülkenin ihracat potansiyelinin artırılmasıdır.

İhracat garantilerinin satın alımın yapıldığı endüstrinin ürünlerini kapsayacak şekilde sınırlandırılmasına doğrudan offset, diğer sektörlerden yapılacak ihracatı da kapsaması durumunda ise dolaylı offset denir.

Ülkemiz tarafından alınan offset garantilerinin yaklaşık %60’ı dolaylı, %40’ı ise doğrudan offset kapsamındadır. Dolaylı offset kapsamının daha geniş olması ve ülkenin rekabet gücüne sahip sektörlerini içermesi nedeniyle daha kolay gerçekleştirilmektedir.

Nitekim, Türkiye’ye verilen offset garantilerinin dolaylı olan kısımları %85 oranında gerçekleştirilmişken, doğrudan offset kapsamındaki garantilerin gerçekleşme oranı %30 seviyesindedir.

Offset uygulamalarıyla serbest piyasaya yapılan müdahalelerin etkinliği düzenli olarak ölçülmeli ve ekonomik etkileri değerlendirilmelidir.

Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da offset garantileri kapsamında gerçekleştirilen ihracatın sürdürülebilirliğidir. Özelikle bunun sağlaabilmesi için offset garantilerinin sadece doğrudan ihracatı değil, belki daha da önemlisi hedeflenen pazarların geliştirilmesi kapsamında da kullanılmasına fırsat tanınmalıdır.

İhracatın sürekliliğini sağlamak üzere hedef pazarlarda dağıtım kanallarına ve marka geliştirmeye verilecek destekler, ülkenin rekabet gücünün ve ihracat potansiyelinin geliştirilmesi hedefine daha kalıcı olarak ulaşılmasını sağlayacaktır. Böylelikle, ofset uygulamalarının hedeflerine kalıcı olarak ulaşılabilecektir.

Örneğin, Türkiye’nin ABD pazarından aldığı pay AB pazarından aldığı paya yaklşaşabilse ABD’ne olan ihracatımız 5-6 kat artabilirdi. Dolayısıyla, özellikle ABD firmalarınca verilen offset garantilerinin sadece ihracat için değil, aynı zamanda pazar geliştirme yatırımları için de kullanılmasına fırsat tanımak, hem offset taahütlerinin gerçekleşme oranlarını, hem de ihracat potansiyelimizi kalıcı olarak artırabilecektir.